Miejsca, które koniecznie musisz odwiedzić w Sanoku!

Sanok jest leżącym w malowniczej dolinie Sanu u podnóża Gór Słonnych i Pogórza Bukowskiego powiatowym miastem w województwie podkarpackim. Królewskie Wolne Miasto Sanok warto poznać nie tylko przy okazji przystanku na trasie w Bieszczady. Miejsce to skrywa wiele ciekawostek i atrakcji wartych poznania.

Oto 5 miejsc, które trzeba odwiedzić w Sanoku:

 

Muzeum Budownictwa Ludowego

Skansen w Sanoku to pierwsze i największe muzeum etnograficzne w kraju. Powstało po II wojnie światowej. Zajmuje powierzchnię aż 38 hektarów i jest dostępne dla zwiedzających przez cały rok. Znajduje się u podnóża Białej Góry.

Znajdziemy tu sektory przypominające wioski sprzed lat, zamieszkiwane przez różne grupy etniczne na terenie Bieszczad, Beskidu Niskiego i Pogórza Karpackiego. Całość to ok. 150 drewnianych budynków pochodzących z okresu od XVII do XX wieku. Znajdują się tu zarówno domy mieszkalne, zaplecza gospodarcze, jak również obiekty sakralne, przemysłowe czy użyteczności publicznej. Zobaczymy tutaj ponad 31 tysięcy eksponatów. Wśród nich Oprócz obiektów architektonicznych znajdziemy też meble i sprzęty gospodarskie, rzemieślnicze, rolnicze, porcelana, produkty szklane, stroje, obrazy, ikony i inne elementy wyposażenia wnętrz.

Uwagę przykuwa przede wszystkim Galicyjski Rynek, z okalającymi go różnymi budynkami usługowymi, jak zakład fryzjerski, karczma, poczta, apteka, sklep z towarami kolonialnymi czy też urząd miejski. W innej części skansenu znajduje się cerkiew z Grąziowej, z doskonale zachowanym ikonostasem.

Zamek Królewski

Powstał w XIV wieku za panowania Króla Kazimierza Wielkiego w miejscu dawnego grodu ruskiego. Zbudowano go w stylu gotyckim. Wzniesiony drewniano-murowany budynek otoczony był obszernym dziedzińcem. Wokół niego mieściły się domostwa, obiekty gospodarcze oraz wieża, sprawująca funkcję strażnicy i więzienia. Pierwszej przebudowy dokonał starosta Mikołaj Wolski po 1520 roku. Zmieniono wtedy konstrukcje z drewnianych na murowane. Został także przerobiony na styl renesansowy, wedle życzenia królowej Bony Sforzy.

Od XVII wieku, kiedy to San podmył mury, zamek zaczął niszczeć. W czasie rozbiorów zdemontowano jego część północną i południową. Został tylko budynek centralny, fragment muru, studnia i kawałek fosy. W swym najlepszym czasie zamek był pokaźną i wytworną królewską rezydencją za sprawą królowej Bony, której familijny kartusz herbowy nadal jest elementem herbu miejskiego.

Wśród zacnych gości odwiedzających rezydencję możemy wymienić króla Kazimierza Wielkiego, króla Władysława Jagiełło oraz jego trzecią żonę Elżbietę Granowską. Rezydentkami na zamku były natomiast królowa Zofia – czwarta żona Jagiełły, a także królowa Izabela Węgierska – wdowa po królu węgierskim Janie Zapolyi. Obecnie (po rekonstrukcji w XX wieku) w budynku mieści się Muzeum Historyczne. Dysponuje 20 tysiącami eksponatów. Najcenniejszy zbiór stanowią karpackie ikony. W prawosławiu ikony uważane są za łącznik pomiędzy ziemią a niebem. Oglądając wystawę wręcz czuje się, że nie są to zwykłe obrazy. Oprócz tego znajdziemy tu cerkiewne przedmioty liturgiczne.

Drugą ciekawą ekspozycją jest galeria prac Zdzisława Beksińskiego. To największa na świecie wystawa, licząca około 600 dzieł nieszablonowego artysty. W odbudowanej w 2012 roku południowej części znajdziemy mistrzowskie fotografie artystyczne, intrygujące obrazy (również te na szkle) oraz ciekawe produkcje rzeźbiarskie. W kolejnej sali mamy możliwość zobaczenia, jak wyglądała pracownia artysty. Obejrzymy tu także prace rysunkowe, szkicowe, graficzne i komputerowe. Wyjątkowym eksponatem jest ostatni obraz, który Beksiński kończył w dniu swojej śmierci. Całość jest wzbogacona elementami multimedialnymi, które przybliżają życiorys artysty.

Rynek

Kto nie był dawno w Sanoku zauważy, jak bardzo zmienił się przez te lata. Mimo, że to moje rodzinne miasto, to i ja nadal odkrywam coś nowego. Centrum (i nie tylko) stało się ostatnimi czasy bardzo zadbane i uporządkowane, a stare kamienice zostały odrestaurowane. Gdzieniegdzie można spotkać elementy przedwojennego klimatu – to pojawiające się szyldy sklepowe i restauracyjne. Rynek jest niewątpliwą wizytówką Sanoka, a pojawiają się opinie, że to jeden z najpiękniejszych w kraju. Po przebudowie miasta w 1786 roku władze austriackie wytyczyły go na kształt kwadratu o boku długości 100 metrów. Najładniejszym budynkiem jest tutaj Stary Ratusz, pięknie odnowiony, podobnie jak pozostałe kamienice dookoła, które pochodzą z XVIII i XIX wieku. Po prawej stronie od ratusza przed kamienicą od 2012 roku stoi rzeźba z brązu – pomnik Zdzisława Beksińskiego. Postać malarza wygląda tak, jakby nagle zatrzymał się on w bezruchu i w zadumaniu patrzył w dal.

W swoich dziejach rynek miał różne nazwy. Dzisiaj zwyczajowo nazywa się go Dużym Rynkiem, gdyż obok sąsiaduje z placem Św. Michała, tak zwanym Małym Rynkiem, od strony południowo-zachodniej. W 2018 roku na Małym Rynku postawiono  figurę Św. Michała Archanioła, który jest patronem miasta. Naprzeciwko znajduje się Kościół Farny pw. Przemienienia Pańskiego. Tuż przed świątynią stoi pomnik Św. Jana Pawła II. Kiedyś po drugiej stronie znajdował się kościół Św. Michała. Mały Rynek nazywany był też wcześniej Placem Mansjonarskim od Mansjonarzy mieszkających w budynku przylegającym od zachodu. Dzisiaj znajduje się w nim Młodzieżowy Dom Kultury. Do 1944 roku plac służył jako miejsce targowe. Odbywały się na nim liczne jarmarki.

Do Dużego Rynku możemy dotrzeć też od ul. 3 Maja, która obecnie służy jako deptak. Przechodząc nim natrafimy na ławeczkę pomnikową Wojaka Szwejka. Siedzący na niej Józef Szwejk to fikcyjna postać z powieści Jaroslava Haška. Ale epizody akcji „Przygód dobrego wojaka Szwejka” rozgrywały się w Sanoku.

Kościół oo. Franciszkanów

Kościół i klasztor oo. Franciszkanów znajduje się w rogu rynku, w jego południowo- wschodniej części. Takie ułożenie nawiązuje do średniowiecznego zwyczaju. Jest konsekwencją lokacji według prawa magdeburskiego. Natomiast od południa i od wschodu usytuowany jest na skarpie. Franciszkanie zostali sprowadzeni do Sanoka w 1377 roku. Wcześniej Książe Władysław Opolczyk (ówczesny władca Rusi Czerwonej) polecił arcybiskupowi lwowskiemu wybudowanie dla nich kościoła i dworu poza murami miasta, czyli poza obrębem dzisiejszego Śródmieścia. Prace budowlane trwały 4 lata, począwszy od 1372 roku. Tak powstała drewniana świątynia pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. W 1384 królewna Elżbieta Łokietkówna wydała zgodę na przeniesienie franciszkańskiej siedziby do miasta. Wybudowano więc nowy drewniany zespół kościelno-klasztorny właśnie w rogu rynku. Nadano wtedy tytuł pod wezwaniem Znalezienia Krzyża Świętego.

W kolejnych wiekach Sanok był kilkukrotnie doświadczany przez pożary. Niestety, na skutek jednego z nich roznieconego przez Tatarów w 1604 roku budynki zakonne uległy zniszczeniu. Dwa lata później udało się odbudować kościół i klasztor. Powstała murowana świątynia w stylu barokowym. Później zmieniono jej wezwanie na Podwyższenie Krzyża Świętego. Jak burzliwe są dzieje naszej Ojczyzny doświadczanej przez wojny, tak burzliwa jest historia sanockiego klasztoru. Niestety wielokrotnie ulegał on zniszczeniu. Ale na szczęście tyle samo razy go odbudowywano i do dziś możemy go odwiedzić.

Wnętrze świątyni jest bogato zdobione. W ołtarzu głównym, odbudowanym po pożarze na nowo w 1887, umieszczony jest późnobarokowy krucyfiks. Warto zwrócić uwagę, że nad nim widnieje gołębica – symbol Ducha Świętego. Na samej górze zaś zobaczymy wyobrażenie Boga Ojca. Natomiast ponad ołtarzem na sklepieniu widać Trójcę Świętą otoczoną czterema Ewangelistami.

Po lewej stronie od nawy głównej jest ołtarz Matki Bożej Pocieszenia. 3 maja 1956r. Sekretariat Episkopatu Polski przedstawił to określenie Maryi jako drugie wezwanie kościoła. Ciężko jest określić początki kultu Matki Bożej związanym z tym wizerunkiem. Przyjmuje się, że trwa on od 1596r. Z taką datą znaleziono pierwszą wzmiankę o obrazie. Maryja w tym przedstawieniu nazywana jest także Panią Ziemi Sanockiej. A wokół jej wizerunku zobaczymy mnóstwo wotów. Z lewej strony znajdziemy jeszcze kaplicę św. Maksymiliana Kolbe. Z prawej strony natomiast jest ołtarz Św. Antoniego i kaplica Św. Franciszka z Asyżu.

Idąc krużgankami znajdziemy jeszcze jedną kaplicę – poświęconą św. Zygmuntowi Gorazdowskiemu. Święty ten pochodzi właśnie z Sanoka i w kościele oo. Franciszkanów został ochrzczony, a od 2006r. jest drugim patronem miasta.

Cerkiew Św. Trójcy

Nieopodal zamku znajduje się cerkiew pod wezwaniem Świętej Trójcy. Budynek wzniesiono w 1784 roku. Dziś ta budowla w stylu klasycystycznym służy jako cerkiew prawosławna. Należy do diecezji przemysko-gorlickiej. Do 2016 pełniła funkcję kościoła katedralnego diecezji przemysko-nowosądeckiej (wtedy też zmieniono nazwę diecezji na obecną).

Na szczególną uwagę zasługuje XIX – wieczny ikonostas z ikoną Matki Bożej z Dzieciątkiem, pochodzącą z XVII wieku. Cudowny wizerunek Matki Bożej Sanockiej pochodzi z cerkwi Narodzenia Matki Bożej, która została zburzona w 1790 roku. Wzrok przyciągają również XVIII – wieczne barokowe ołtarze boczne, nawiązujące do cerkwi, które kiedyś były na terenie Sanoka.

Budynek do 1947 roku należał do greckokatolickiej parafii Zesłania Ducha Świętego.

Nie da się całego piękna tego miasta zamknąć w jednym artykule. Dlatego najlepiej samemu nie opierać się jego urokowi i poświęcić mu chociaż weekend. Sanok zaprasza 😊

Zostaw komentarz